Automobielbedrijf Van der Pouw Kraan, van steile wand tot Vakgarage

Voor de geschiedenis van het automobielbedrijf Van der Pouw Kraan gaan wij een aantal jaar in de tijd terug. Het echtpaar Jan van der Pouw Kraan (1920-1972 en Jo van der Pouw Kraan-van der Meer (1921-2020) wonen in Leiden. Het gezin heeft drie zoons: Jan (1945), Ad (1946) en Joop (1949).

Jan heeft in de jaren direct na de oorlog een bijzonder beroep. Hij start met zijn broer Arie met het stuntrijden in de ‘Globe’. Onder het motto ‘Wir fahren nur DKW’ (een Duits motormerk) doen Jan en Arie hun stunts. Deze motorstuntshow trekt in die jaren veel publiek op de kermis. Motorrijders rijden in de metalen aardbol hun rondjes. De precisie en timing die met deze show gepaard gaan, zijn cruciaal, want elke misstap en verkeerde timing kan leiden tot een ongeluk.

Het affiche waarmee de ‘dodenrit’ in de Globe wordt aangekondigd. De Engelse namen zijn de artiestennamen van onder meer Jan en zijn broer Arie van der Pouw Kraan.

Steile wand
Jan gaat later alleen verder als ‘steilewand’-rijder waarmee hij, samen met Jo, door het hele land reist. Hij doet zijn stunts bij de Wereldtentoonstelling in Rotterdam (1960) en bij de Nacht van Assen, het evenement voorafgaand aan de jaarlijkse TT. Jan koopt later een extra tweede steile wand die zijn medewerker Jan van Veen beheert.

Bij het steilewand-rijden maakt Jan van der Pouw Kraan later gebruik van een houten ton en het natuurkundig verschijnsel: de middelpuntvliedende kracht. Na het opbouwen van een flinke vaart op een helling met een hoek van zo'n 60 graden, stuurt Jan behendig naar het verticale gedeelte van de ton. Daar, op een hoogte van enkele meters boven de grond, begint het schouwspel waarbij hij zijn rondjes draait tegen de wand van de ton. Met een snelheid van ongeveer 45 tot 50 kilometer per uur rijdt hij rondjes. Door de snelheid valt hij niet. Vergelijk dit met een centrifuge. De toeschouwers bevinden zich aan de bovenkant van de ton en vanaf daar genieten ze van het uitzicht op dit schouwspel. Elke kermis wil Jan van der Pouw Kraan, zijn motor en zijn steile wand, als publiekstrekker in huis halen. Tot ver in de jaren zeventig wordt zijn naam met eerbied en respect in de kermiswereld genoemd en geroemd.

Indian Museum
Het stuntwerk in de steile wand is gevaarlijk, maar brengt genoeg geld op om een gezin te onderhouden en ook nog voldoende voor een appeltje voor de dorst. Jan rijdt zijn rondjes in de steile wand met een Indian Scout-motor. Zijn motor is nog altijd te zien in het Indian Museum in Lemmer. In het zadel van de motor zij de initialen van Jan (PK) te zien en op de tank staat ‘Wall of Death’, de benaming voor de steile wand.

Jan stopt met het steile-wand-rijden en daarmee eindigt ook voor hem en Jo het toeren door het land. Het echtpaar heeft voor hun drie zoons (die een groot deel van hun jeugd doorbrengen op een pensionaat in Amersfoort nabij de Stichtse Rotonde) een andere toekomst in gedachten, misschien wel avontuurlijk, maar minder gevaarlijk.

Het gezin verhuist in 1957 naar Soest, naar de Den Blieklaan 39 (naast kruidenier De Jong). Jan en Jo kopen een stuk grond van oliemaatschappij Gulf aan de Middelwijkstraat waar zij in 1958 een Gulf-benzinestation annex autohandel in vrachtwagens en luxe auto’s starten

Pompstation
De eerste werknemer is Joop Vosse. De monteur woont achter de zaak. In de eerste jaren zijn de verkoop van benzine en de in- en verkoop van vrachtwagens en personenauto’s de belangrijkste inkomstenbron. Ad: ,,Joop en ik moesten regelmatig meehelpen aan de benzinepomp. Onze broer Jan is na zijn schooltijd gaan varen. Later heeft hij nog enkele jaren de benzinepomp gerund en deed hij reparatiewerk. Onze vader zat met Joop op het buitenterrein. Na het overlijden van vader in 1972 is Jan bij justitie gaan werken.”

Vader Jan heeft het klassieke principe dat zijn kinderen eerst het vak elders moeten leren. Ad gaat na zijn schooltijd bij Van Kooy in Naarden werken om daar het monteursvak te leren. Ad: ,,Ik heb ongeveer twee jaar bij Van Kooy gewerkt en daarna ben ik samen met Joop Vosse bij mijn vader en moeder gaan werken. Joop Vosse is later voor zichzelf begonnen in de vrachtwagenhandel. Ik bleef bij mijn vader werken en heb in die periode mijn middenstandsdiploma en patroonsdiploma bij de BOVAG gehaald. Ik ben later gaan werken als chauffeur bij Piet Becker en als vertegenwoordiger bij Procar.”

Ook zoon Joop start zijn werkzame leven niet bij zijn vader: ,,Ik ging werken bij Antoon van den Dijssel, van de tankauto’s aan de Lange Brinkweg. Daar heb ik lassen geleerd.”

In 1972 overlijdt Jan plotseling op de veel te jonge leeftijd van 52 jaar. Moeder Jo wordt eigenaar van het automobielbedrijf. Ad wordt gevraagd terug te keren naar het bedrijf en heeft samen met Joop het bedrijf van moeder overgenomen. Ad: ,,Zo is het automobielbedrijf Gebr. Van der Pouw Kraan begonnen.”

afbeelding 1: Jaren zestig: Jan van der Pouw Kraan sr., Ad van der Pouw Kraan en Joop Vosse
afbeelding 2: Anno 1958: Het Gulf Pompstation met links Joop Vosse. Rechts is de Zuivelfabriek te zien

Telex
In de eerste jaren verkopen de broers vracht- en bestelauto’s. Joop: ,,Later zijn we gestopt met vrachtauto’s en hebben wij ons gespecialiseerd in bestelauto’s en luxe auto’s. We deden veel in Mercedes en Amerikaanse auto’s zoals Chevrolet Camaro en Caprice, Malibu Pontiac, Firebird, etc.”

Joop en Ad zijn allebei allround. Joop is veel onderweg voor inkoop maar helpt ook mee in de werkplaats en de verkoop, Ad doet de administratie en de verkoop, maar is ook te vinden in de werkplaats. Ad: ,,Wij vulden elkaar aan in het bedrijf.”

De broers besluiten om in 1976 nieuwe auto’s uit Amerika te importeren. Om dit goed te kunnen organiseren bestellen ze een telex bij de PTT. Ad gaat een week naar Amerika waar hij de inkoop en transport voor de aan te schaffen Amerikanen gaat regelen.

Ad: ,,In een week tijd regelden wij een inkooppartij plus transport vanuit Washington. Een nicht van ons werkte bij de ambassade, dat hielp wel. Joop: ,,In Amerika stonden er voetbalvelden vol met auto’s en Ad zocht daar de auto’s uit. In het kantoortje hoorden we dan de telex ratelen, prrt…prrt…prrt. Was heel lucratief in die tijd. De dollar was drie keer zoveel waard als de gulden.”

De situatie voor de grote verbouwing in 1980 met rechts een Pontiac Trans-Am, gekocht in Amerika

Witte Pomp
De benzinepomp is inmiddels gewijzigd in een Witte Pomp. Dat zorgt voor meer omzet en ook komen er door de pomp meer potentiële klanten naar de Middelwijkstraat. Wanneer je in de jaren tachtig gaat tanken bij Van der Pouw Kraan kan je volgens Joop nog rekenen op ouderwetse service. Ad: ,,De automobilist die bij ons tankte kon er op rekenen dat zijn voorruit werd schoongemaakt. Die service had als verlengstuk dat veel van die automobilisten in de loop der jaren bij ons kopers zijn geworden van nieuwe en gebruikte auto’s. Wij waren bovendien het eerste bedrijf in Soest waar je verlopen olie in kon leveren.”

afbeelding 1: Ad en Joop bij hun Witte Pomp
afbeelding 2: De Witte Pomp

Nieuwbouw
Het bedrijf groeit en doet dat zo snel dat Ad en Joop besluiten om nieuwbouw te doen. In 1980 komt er een nieuw pand met showroom en werkplaats. Het uit doorzichtig glas opgetrokken ‘auto-paleis’ heeft, naast de showroom, een koffiebar en kantoren. Bij de receptie ter ere van de opening zijn veel Soesters te gast. Het is een teken dat het automobielbedrijf van de familie Van der Pouw Kraan geliefd is in het dorp. Ad kan er nog om lachen: ,,We verstuurden zeshonderd uitnodigingen, maar er kwamen zevenhonderd mensen…”. Joop: ,,We hebben de garage laten bouwen door klanten van ons, dat waren allerlei Soester aannemers zoals Higler, Van der Pol en Bosman.”

afbeelding 1: Joop in het kantoor bij de opening in 1980
afbeelding 2: Ad bij de opening in zijn kantoor op dezelfde plek
afbeelding 3: Hans van der Pol (half zichtbaar) en Jaap Beijer pakken een glaasje bij de opening van de nieuwe showroom in 1980.

Nieuwe en gebruikte auto’s
Ad en Joop gaan zich meer richten op de in- en verkoop van nieuwe en gebruikte auto’s. In die tijd is er veel behoefte aan bedrijven die kwalitatief goede auto’s verkopen. In de Soester Courant van 20 augustus 1980 vertelt Joop: ,,Er is in de wereld van tweedehands auto’s veel materiaal dat niet op de weg thuishoort. Zolang er mensen zijn die menen dat ze voor vijfhonderd gulden (227 euro) een leuk wagentje aan kunnen schaffen zal die situatie zo blijven.”

afbeelding 1: Anno 2023 – een moderne showroom
afbeelding 2: De opening in 1980. Vanaf links: Ad, Jo, Joop, Thea (echtgenote van Ad) en de kinderen Jan en Marco

Soester Dealerkring
Van der Pouw Kraan maakt in die jaren deel uit van de Soester Dealerkring. Ad: ,,We hielden jaarlijks een autoshow, eerst op het terrein achter de Pil en later op de Eng. Ik zat in het bestuur met onder meer Stam en Nefkens.”

In een bericht in de Soester Courant van mei 1989 is te lezen dat tijdens de occasionshow op de Koninginnelaan, georganiseerd door de Soester Dealerkring, 45 auto’s zijn verkocht. Drie autokopers werden ook nog eens verrast met een korting van 1500 gulden. ,,Dat waren mooie evenementen met alle collega’s uit het dorp”, blikt Ad terug.

De broers besluiten om dealerbedrijf te worden. Ad: ,,Wij kozen voor het merk SUBARU, dat gaf een boost voor de omzet. Daarnaast verkochten we nog altijd occasions.”

Uitbreiding
In 1994 ondergaat Van der Pouw Kraan opnieuw een verbouwing en wordt de showroom/werkplaats aan de Middelwijkstraat verder uitgebreid. Het bedrijf stopt met de benzinepomp. Ad en Joop blijven nog jarenlang werkzaam bij het bedrijf dat hun vader ooit na zijn stuntrijderscarrière is gestart. Ad stopt in 2002. Joop gaat door. Het bedrijf neemt afscheid van SUBARU en wordt SsangYong Dealer.

Vanaf 2007 heeft Marco (zoon van Ad) het bedrijf gefaseerd overgenomen. In 2018 heeft de onderneming de naam "Vakgarage Van der Pouw Kraan gekregen’’. Joop stopte in 2014.

Last but not least: Moeder Jo van der Pouw Kraan blijft eveneens jarenlang actief bij het bedrijf. Tot haar 92^ste (!) blijft zij nog hand- en spandiensten verrichten. Zij overlijdt in 2020 op 99-jarige leeftijd

afbeelding 1: Proosten op de nieuwbouw in 1994. Vanaf links Thea (echtgenote Ad), Ad, Joop, Jo en Ans (echtgenote Joop)
afbeelding 2: Joop, Ad en Marco - 2023

Druppels:

Bert Krijger: ,,Die garage van Van der Pouw Kraan. Daar ben ik in 1968 terechtgekomen en alle auto’s die ik heb gehad daar altijd gekocht. Mijn vrouw kocht ook alle auto’s bij van der Pouw Kraan. Maar ja…die had met de zoon van de oprichter op school gezeten. Toen ik daar kwam stond in het linkerdeel van de oude garage nog de steile wand van motorrijder Pa van der Pouw Kraan. Wat ik een bijzondere herinnering vind is de eerste nieuwe auto voor mijn vrouw. Dat was de kleinste auto, een Subaru Jumbo, de kleinste auto die ze heeft gehad. Werd op haar verjaardag voor de deur gezet en keurig als cadeautje ingepakt. Met zelfs een strik bovenop. Een groot verjaardagpakketje.”

Judoka Joop
Waar zijn vader uitblinkt in het steilewandrijden maakt Joop van der Pouw Kraan in de jaren zeventig landelijke bekendheid in een andere sport, namelijk judo. Joop wordt vier keer met het team van Boersma Nederlands kampioen en hij wordt met datzelfde team twee keer tweede van Europa. Individueel wordt Joop een aantal keer tweede van Nederland. Zijn grote rivaal in die jaren is Peter Adelaar.